Öncelikle İnternet Bağlantınızı Kontrol Edin

En sık karşılaşılan sorunlardan biri, sunucunun internet bağlantısının olmamasıdır. Bunu kontrol etmek için SSH ekranında aşağıdaki komutu çalıştırabilirsiniz:

ping www.google.com

Eğer komut başarılı bir şekilde çalışıyorsa ve ping yanıtları geliyorsa, internet bağlantınız var demektir. Bu durumda, bir sonraki adıma geçebiliriz.

Sorunun Kaynağı: CentOS 8’in EOL Durumu

CentOS Linux 8, 31 Aralık 2021 itibariyle Kullanım Ömrünün Sonuna (EOL) ulaştı. Bu tarihten sonra CentOS 8, resmi depolardan güncelleme alamaz hâle geldi.

Bu yüzden yum update komutu, artık standart CentOS mirror’ları üzerinden çalışmaz. Çözüm ise oldukça basit: sisteminizin depo adreslerini vault.centos.org adresiyle değiştirmeniz gerekiyor.

Yum Update Hatasını Gidermek İçin Yapılması Gerekenler

• Yum Repo Dizinine Girin

cd /etc/yum.repos.d/

• Repo Dosyalarını Güncelleyin
  

  sed -i 's|^mirrorlist=|#mirrorlist=|' /etc/yum.repos.d/CentOS-*.repo
  sed -i 's|#baseurl=http://mirror.centos.org|baseurl=http://vault.centos.org|g' /etc/yum.repos.d/CentOS-*.repo
    

Güncellemeyi Çalıştırın

yum update

Bu adımları uyguladıktan sonra yum update komutunuz sorunsuz şekilde çalışacaktır. Daha önce defalarca test ettiğim bu yöntem, CentOS 7 ve EOL sonrası CentOS 8 sistemlerinde güvenle kullanılabilir.

1) bash_history, terminalde yazdığınız tüm komutları kaydeden bir dosyadır. Bazen bu geçmişi temizlemek gerekebilir. Aşağıdaki komutla Bash geçmişinizi kolayca silebilirsiniz:

cat /dev/null > ~/.bash_history && history -c

2) Eğer CentOS üzerinde MySQL kullanıyorsanız, ~/.mysql_history dosyasında daha önce çalıştırdığınız tüm MySQL komutları tutulur. Aynı şekilde bu dosyayı da aşağıdaki komutla temizleyebilirsiniz:

cat /dev/null > ~/.mysql_history && history -c

Bu yazıda, CentOS işletim sisteminde bash ve MySQL geçmişinizi nasıl temizleyeceğinizi öğrendiniz. Özellikle güvenlik ve gizlilik gereksinimleri olan durumlarda bu işlemi periyodik olarak yapmanız faydalı olabilir. Hem terminaldeki komutlarınızı hem de MySQL geçmişinizi kolayca temizleyerek güvenliğinizi artırabilirsiniz.

Öncelikle diskin doluluk oranına bakmamız gerekecektir, şu şekilde disk kullanımını görebiliriz:

df -h

Yukarıdaki diskte toplam kullanımımız %79 olarak gözükmektedir. Bu servislerin çalışmasına etki etmeyecektir fakat siz bunu %100 civarında görebilirsiniz.

Disk doluluğuna baktıktan sonra diskimizdeki büyük boyutlu dosyaları inceleyeceğiz, şu komut ile görebiliriz;

find / -type f -size +500M -exec ls -lh {} \; | awk ‘{ print $5 “: ” $9 }’ |sort -n

İlgili komutu çalıştırdığımızda bize 500 MB üzeri dosyalar listelenecektir, siz ihtiyacınıza göre komuttaki +500M bölümünü değiştirerek listeleme yapabilirsiniz.

Listede gördüğünüz gerekli dosyaları silerek diskinizde yer açabilirsiniz, sonrasında servislerinizi yeniden başlatmanız veya komple sunucuyu yeniden başlatmanız daha sağlıklı olacaktır.

1) Çoğu Linux dağıtımında ncdu paket yöneticileri aracılığıyla kurulabilir. Dağıtımınıza uygun komutu kullanarak ncduyu kurabilirsiniz.

ncdu Centos Kurulumu:

yum install ncdu

ncdu Ubuntu Kurulumu:

sudo apt install ncdu

2) ncdu Nasıl Kullanılır?

Terminalde ncdu komutunu kullanarak belirli bir dizindeki disk kullanımını inceleyebilirsiniz. Örneğin, ana dizinin disk kullanımını görmek için şu komutu çalıştırabilirsiniz:

ncdu ~

Bu komut çalıştırıldığında, ncdu belirtilen dizindeki dosya ve dizinlerin disk kullanımını analiz eder ve görsel bir arayüzde sunar.

Eğer Alt dizin disk kullanımını görmek için şu komutu çalıştırabilirsiniz:

ncdu /var/log

Bu şekilde /var/log dizinindeki disk kullanım bilgilerine ulaşabilirsiniz.

3) ncdu Arayüzü:

ncdu çalıştırıldıktan sonra, terminalde kullanımı kolay bir arayüz açılır. Bu arayüzde:

– Yukarı ve aşağı ok tuşları ile dosya ve dizinler arasında gezinebilirsiniz.
– Sağ ok tuşu ile bir dizinin içine girebilir, sol ok tuşu ile bir üst dizine çıkabilirsiniz.
– d tuşu ile seçili dosya veya dizini silebilirsiniz.
– q tuşu ile ncdu programından çıkabilirsiniz.

Plesk’te aşağıdakiler dahil bazı eylemlerde sorun yaşanabilir:

• Let’s Encrypt sertifikalarının verilmesi veya güncellenmesi
• WordPress eklentilerinin yüklenmesi veya güncellenmesi
• Lisansların güncellenmesi
• Google üzerinden kimlik doğrulama
• Uzantı kataloğundan yeni uzantılar yükleme
  

Aşağıdaki hata mesajlarından bir veya daha fazlası görüntülenebilir:

Error 500

Error: Could not get Mozilla tls config: cURL error 77: (see https://curl.haxx.se/libcurl/c/libcurl-errors.html)

Unable to initialize NSS: -8023 (SEC_ERROR_PKCS11_DEVICE_ERROR)

PHP Fatal error: Uncaught GuzzleHttp\Ring\Exception\RingException: cURL error 77

Sorunun kaynağı nedir?
NSS paketlerinin son CentOS 7 güncellemesi.

Çözüm nedir?

1) SSH üzerinden sunucuya bağlanın.

2) Plesk dahil tüm PHP hizmetlerini yeniden başlatın:

systemctl restart plesk-php* && systemctl restart sw-engine

İzin hakları vereceğimiz kişi ve izni vermek istediğimiz dizin veya dosyayı şu şekilde yazabiliriz.

test kısmı örnek kullanıcı adıdır, folder kısmı ise örnek dosya/dizin yoludur. Bu kısımları kendinize göre düzenlemeniz gerekmektedir.

#sudo setfacl -R -m u:test:rwx folder/

Burada okuma, yazma ve çalıştırma izinleri ile birlikte klasör ve altındaki dosyalara kullanıcı için izinleri vermiş olduk.

Kullanıcı Ekleme

#sudo adduser test

Oturum açabilmeleri için kullanıcınıza bir parola vermeniz gerekir. Bunu yapmak için komutu kullanın:

#sudo passwd test

Kullanıcıya Sudo Ayrıcalıklarını Vermek

#sudo usermod -aG wheel test

Artık yeni kullanıcı yönetici ayrıcalıklarıyla komutları yürütebilir. Bunu yapmak için yürütmek istediğiniz komutun önüne sudo yazmanız yeterlidir:

#sudo ornekkomut

Kullanıcı hesabınızın şifresini girmeniz istenecektir ( root şifresini değil ). Doğru şifre gönderildiğinde, girdiğiniz komut root ayrıcalıklarıyla yürütülecektir.

Sudo Ayrıcalıklarına Sahip Kullanıcıları Görüntüleme

Hangi kullanıcıların wheel grubunun parçası olduğunu (ve dolayısıyla sudo ‘ya sahiptirler) görmek için lid komutunu kullanabilirsiniz. lid normalde bir kullanıcının hangi gruplara ait olduğunu göstermek için kullanılır, ancak -g parametresi ile bunu tersine çevirebilir ve hangi kullanıcıların bir gruba ait olduğunu gösterebilirsiniz:

#sudo lid -g wheel

Çıktı: test (uid=1001)

Çıktı size grupla ilişkili kullanıcı adlarını ve UID’leri gösterecektir. Komutlarınızın başarılı olduğunu gösterir.

Kullanıcı Silme

Kullanıcının hiçbir dosyasını silmeden sadece kullanıcıyı silmek istiyorsanız, şunu yazın:

#sudo userdel test

Kullanıcı hesabının kendisiyle birlikte kullanıcının giriş dizinini de silmek istiyorsanız şunu yazın:

#sudo userdel -r test

Her iki komutla da kullanıcı, kendilerine ayrıcalık verilmişse wheel grubu da dahil olmak üzere eklendikleri tüm gruplardan otomatik olarak kaldırılacaktır.

php -v
PHP 7.4.24 (cli) (built: Sep 21 2021 11:23:11) ( NTS )
Copyright (c) The PHP Group
Zend Engine v3.4.0, Copyright (c) Zend Technologies

Hangi sürümü çalıştırdığınızı kontrol edin (örnek 7.4)

yum-config-manager --disable 'remi-php*'
yum-config-manager --enable   remi-php74

Artık doğru kütüphaneyi kurmak çok kolay.

yum install php-pdo_pgsql
systemctl restart httpd

** Her ihtimale karşı mutlaka yedek alınmalıdır.

İlk komutumuz:

fdisk /dev/sda

Aşağıdaki çıktı alınmalıdır:

Devam ediyoruz:

Şimdi sırası ile aşağıdaki komutları takip edelim.

• n – Yeni Partition
• p – Primary Partition
• 3 – Oluşturacağımız sda3 alanını belirtiyoruz
• enter – Boş olan alanın tamamını seçiyoruz
• enter – Formatı değiştiriyoruz
• t – Formatı belirtip devam ediyoruz
• 3 – sda3 olacağını belirtiyoruz
• 8e – Lvm olacağını belirtiyoruz
• w – Yeni partition alanını yazarak işlemi tamamlıyoruz

İşlemin sonucu aşağıdaki gibidir. İşlem sonrası sunucu restart ettikten sonra 3. partition kullanıma hazır olacaktır.

reboot

— Sunucu açıldıktan sonra;

Şimdi sda3 partitionı physical volume olarak oluşturacağız. Bu komutu çalıştırdığınızda aşağıdaki çıktıyı alacaksınız.

pvcreate /dev/sda3

sda3 physical volume olarak oluşturuldu. sda3’ü volume group’a tanımlamamız gerekiyor. Öncelik ile voluma group ismini öğrenelim.

vgdisplay

Volume group adını öğrendik. Şimdi aşağıdaki komutu volume group ismi ile düzenleyerek çalıştırabilirsiniz.

vgextend centos /dev/sda3

Şimdi df -h komutu ile diskleri kontrol edelim

df -h

Aşağıdaki komut ile alanımızı centos grubuna dahil edebiliriz. (Kendi volume group ismini ile kodu düzenlemeniz gerekiyor)

lvextend -l +100%FREE /dev/mapper/centos-root

Şimdi ise sda3 alanını sda1 alanına ekleyeceğiz.Aşağıdaki komut ile işlemi gerçekleştirelim. (kendi volume grubu isminiz ile düzenleyiniz)

Centos 6 için;

resize2fs -p /dev/mapper/centos-root

Centos 7 için;

xfs_growfs /dev/mapper/centos-root

Bu işlemin çıktısı şu şekilde olmalıdır:

Yeni partition alanını sda1’e dahil ettik.

Şimdi disk alanını tekrar kontrol edelim.

Aşağıda görüldüğü üzere işlem başarılı bir şekilde tamamlanmıştır.

df -h

CENTOS 6 :

cp /etc/localtime /root/old.timezone
rm /etc/localtime
ln -s /usr/share/zoneinfo/Europe/Istanbul /etc/localtime

CENTOS 7 :

Aşağıdaki komutları sırayla uygulayarak NTP üzerinden senkronizasyonu sağlayan tüm işlemleri uygulayabilirsiniz:

timedatectl set-timezone Europe/Istanbul
firewall-cmd --add-service=ntp --permanent
firewall-cmd --reload
yum install ntp -y
systemctl start ntpd
systemctl enable ntpd
ntpdate -q  0.tr.pool.ntp.org  1.tr.pool.ntp.org
timedatectl set-ntp true
date

Yukarıdaki adımları uyguladıktan sonra Centos 7 sunucunuzun tarihi güncel saate uyarlanmış olacaktır. “date” komutu ile aktif saatinizi görebilirsiniz.

PHP.INI ÜZERİNDE GÜNCELLEME:

Apache, Nginx veya Litespeed gibi web motorlarında PHP yazılımlar üzerinde saat sorunu yaşıyorsanız, PHP.ini içerisindeki date.timezone değeri aşağıdaki gibi olmalıdır:

date.timezone = "Europe/Istanbul"